پرطرفدارترین صنایع دستی صادراتی ایران

صنایع دستی اصیل ترین، کهن ترین و کاربردی ترین هنر ایران است که توانسته به بهترین شکل ممکن فرهنگ اصیل ایرانی را به سراسر دنیا معرفی نماید. بیش از هفتاد درصد تولید کنندگان صنایع دستی در ایران زنان هستند که معمولا در روستا ها و عشایر این محصولات را تولید می کنند. صنایع دستی کشور ما به دلیل قدمت و کیفیت بالا در دنیا شناخته شده است و جز محصولاتی محسوب می شود که برای کشور ارز آوری خوبی را به همراه داشته است.

زیبایی و اصالت صنایع دستی ایران استقبال کشورهای پیشرفته را از این هنر بیشتر کرده است. به کارگیری نمادهای فرهنگی و تاریخی کشورمان در طرح های صنایع دستی، فرهنگ و تمدن ایرانی را در سایر کشورها به نمایش می گذارد. به گفته برخی منابع صادرات صنایع دستی ایران در سال های اخیر حدود پانصد و پنجاه میلیون دلار (با احتساب صادرات فرش دستبافت) بوده است و ذکر شده است. که بیشترین میزان این صادرات در سال ۱۳۷۳ بوده با حدود ۷/۱ میلیارد دلار بوده است. این آمار نمایانگر نقش مهم گردشگری و صنایع دستی است، که هم می‌تواند در جهت پیشرفت اقتصاد و تولید کشور نقش موثری داشته باشد و هم می تواند باعث ایجاد عدالت اجتماعی و توزیع یکنواخت ثروت در کشور شود.

 صنایع دستی مهم ایران شامل انواع زیر اندازهای سنتی (گلیم، زیلو، گبه و قالی)، نساجی سنتی (پارچه های دست بافت، رنگ و رنگرزی، رودوزی های سنتی، چاپ های سنتی)، هنرهای مرتبط با چوب (خراطی چوب، کندهکاری چوب، منبت کاری، مشبک کاری، نازک کاری چوب، معرق روی چوب و …. )، هنرهای مرتبط با فلز(دواتگری، حکاکی، قلمزنی، ملیله کاری، مینا کاری و …. )، سفال و سرامیک (سفالینه های لعابدار و بدون لعاب و ….. )، شیشه گری و هنرهای مرتبط با شیشه (شیشه های دست ساز) و طراحی سنتی و نگارگری (طراحی نقوش سنتی، نگارگری، تذهیب، تشعیر، نقاشی قهوه خانه ای، نقاشی گل و مرغ، نقاشی پشت شیشه ) هستند.

از بین هنرهای ذکر شده صنایع دستی پرطرفدار صادراتی شامل زیورآلات سنتی،‌ آبگینه، سفال، سرامیک، فرش های دستباف و‌گلیم، زیلو، چوب و مس و مشتقات آن ها هستند. که بیشتر این محصولات به کشورهای امارات متحده عربی،‌عراق، ترکیه و افغانستان را صادر می شود.

فرش دستبافت و گلیم

هر کشور یک محصول شاخص و برجسته دارد، که دنیا آن کشور را با این کالا می شناسد. در میان سایر کشورها فرش دستبافت ایران بسیار برجسته و منحصر به فرد است. کارشناسان فرش سراسر دنیا می گویند فرش دستباف ایرانی بهترین و زیباترین نوع فرش در دنیاست. باستان شناسان پیشینه بافت و تولید فرش در ایران را به دوران صفویه نسبت می دهند. در میان صنایع دستی صادراتی فرش بیشترین حجم صادراتی را دارد. فرش دستباف دارای انواع گوناگونی است که از نظر نوع بافت و طرح با هم متفاوت هستند. انواع قالی، انواع گلیم، گله، زیلو و دیگر فرشهای دستباف در به کشورهای مختلف صادر می شوند. یکی از صنایع مهمی که بدین منظور باید مورد مطالعه قرار گیرد فرش های دستباف علاوه بر زیبایی مزیت های دیگری نیز دارند، تنوع طرح و رنگ،‌ استفاده از الیاف طبیعی و عدم ایجاد مشکلات تنفسی،‌ عدم ایجاد الکتریسیته ساکن و در نهایت عمر و ماندگاری بالا از جمله مزایای برجسته فرش دستبافت ایرانی است.

فرش

زیورآلات سنتی

تاریخچه تولید و استفاده از زیورآلات سنتی، بسیار طولانی است. این زیورآلات نشانگر آداب و رسوم وپوشش سنتی اقوام مختلف ایرانی است. در حال حاضر جواهرات محلی ترکمن، کردستان و سیستان و بلوچستان بیش از جواهرات دیگر مناطق کشورمان مورد توجه بوده و کارگاه های آن در سنندج، گنبد کاووس، زاهدان و …. مستقر هستند. زیورآلات سنتی اغلب از طلا، نقره، قلع، فیروزه، یشم، عقیق و …. ساخته می شوند. این زیورآلات شامل النگو، گوشواره، سینه ریز، دستبند، سربند، بازوبند، انگشتری و …. می باشد. امروزه هنرمندان خلاق از برخی از رودوزی های سنتی مانند سوزن دوزی سیستان و بلوچستان یا کارت بافی خراسان برای تولید زیورآلاتی سنتی و در عین حال مورد پسند سلیقه بانوان امروزی استفاده می کنند.

زیورآلات سنتی

ظروف شیشه ای و مسی

ظروف شیشه ای و مسی سهم زیادی در صادرات صنایع دستی ایران دارند. خصوصا این گونه آثار در بین کشورهای عربی از محبوبیت بسیاری برخوردار هستند. شیشه گری یکی از قدیمی‌ترین صنایع بشری است. قدیمی‌ترین نمونه‌ها از شیشه‌های دست‌ساز در خاورمیانه پیدا شده‌است. شیشه‌ گری از زمان پارت ها و ساسانیان در ایران رواج داشته است. ظروف شیشه ای با استفاده از دو تکنیک دمیدن در قالب یا دمیدن آزاد ساخته می شدند.  شیشه گری دستی در ایران به دلایل مختلف فراز و نشیب های زیادی داشته است اما پیوسته یکی از صنایع دستی زیبا و محبوب ایرانیان بوده است. دوران سلجوقیان را می توان اوج شکوفایی شیشه گری ایران دانست. در این دوران صنعت گران با روش های جدید و مختلفی مانند تراش نقش های برجسته و فرورفته در شیشه ایجاد می کردند.

ظروف شیشه ای

یکی دیگر از صنایع دستی قدیمی ایران مسگری است. سابقه این هنر صنعت در ایران حداقل به پنج هزار سال پیش می‌رسد و به احتمال زیاد مس اولین فلز کشف شده  توسط انسان بوده و اولین مسگران نیز ایرانیان بوده‌اند. مراکز اصلی و مشهور این هنر در ایران شهرهای کاشان، اصفهان، کرمان، زنجان و شیراز هستند. در این شهرها بازاری به عنوان بازار مسگرها برای صاحبان این هنر و صنعت وجود دارد که مرکز تولید و فروش انواع ظروف مسی است. یک از خواص مس ضد عفونی کردن غذاهاست. طبق تحقیقات انجام شده در آمریکا،‌ یون مس خاصیت ضدافسردگی، ضدسرطان، تقویت کننده سیستم ایمنی بدن، تنظیم کننده هورمون‌ها داشته و از طریق ظروف مسی، یون مس وارد بدن می شود.

ظروف مسی

سفال و سرامیک

سفال های سنتی ساخته شده از خاک با اشکالی هنرمندانه و سرامیک ها با نقوش اصیل و زیبا در جهان علاقه مندان فراوانی دارند و سهم صادرات بالایی از صنایع دستی ایران را  به خود اختصاص داده اند. به طور کلی گل شکل گرفته و پخته شده بدون تزیین را سفال می گویند. از مشهورترین سفالینه‌ها می‌توان به کوزه و پیاله سفالین اشاره کرد. پیش از شیشه گری ، هنر سفالگری رواج داشت و سفالینه ها از رایج ترین ظروف مورد استفاده توسط بشر بودند بنابراین لازم به ذکر است که سفالگری از اولین صنایع بشر نیز به شمار می رود. در ایران قدمت سفالینه‌ها به بیش از ۱۰ هزار سال می‌رسد. قدیمی‌ترین چرخ سفالگری و کوره پخت سفال دنیا در شوش یافت شده‌است. همچنین قدیمی‌ترین ظروف سفالی منقوش مربوط به ایران است.

لالجین

یکی از هنرهای زیبا با استفاده از سرامیک و کاشی معرق کاری کاشی است. به طور کلی معرق کاری کاشی عبارت است از کنار هم قرار دادن قطعه‌های بریده شده کاشی که نقوش و رنگ های مختلف دارند، و ایجاد یک تابلو زیبا و خلاق. مراکز مهم معرق کاری در ایران شهرهای اصفهان، یزد و اردبیل هستند.

محصولات چوبی

هنر معرق کاری و میناکاری روی چوب از جمله هنرهای مرتبط با چوب هستند که به کشورهای بسیاری در دنیا صادر می شوند. چوبهای معرق کاری شده و چوبهای مینا کاری شده و دیگر محصولات دستی ساخته شده از چوب به کشورهای زیادی صادر می شوند. این محصولات به دلیل ظرافت و طرحهای زیبا دارای علاقه مندان فراوانی هستند. وجه تشابه کاشی کاری معرق با معرق روی چوب ترکیب قطعات رنگی مختلف برای ساخت یک طرح یکپارچه و زیباست.

 محصولات چوبی

به طور کلی علاوه بر کشورهای عربی و همسایه کشورهای انگلستان، ایتالیا و چین نیز از مهمترین خریداران صنایع دستی ایران به شمار می آیند.

دیدگاه خود را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما برای افزودن به لیست انتظار باید وارد حساب کاربری خود شوید.
X